Dyslectische leerlingen begeleiden.

De begeleiding moet gericht zijn op:

• het voorkomen van de gevolgen van de problemen, het toekomstig leren en het leveren van school­prestaties.
• het bevorderen van de zelfstandigheid van de leerling en het leren omgaan met de handicap. Deze doelstellingen kunnen we bereiken via een combinatie van handelen, namelijk door accepteren, corrigeren, remediëren, stimuleren, compenseren en dispenseren.

Accepteren

• Fundamenteel is de acceptatie van het probleem; het is niet tijdelijk, maar blijvend.
• Deze leerlingen zijn niet ongeconcentreerd, maar kunnen in de loop van de jaren gedemotiveerd zijn geraakt.
• Deze leerlingen hebben vaak meer tijd nodig om informatie te verwerken, maar ze zijn niet dom.
• Deze leerlingen leren moeilijk informatie zonder samenhang uit hun hoofd
• Er bestaat niet een type dyslectische leerling
• Dyslexie is geen modeverschijnsel
• Dyslectische leerlingen reageren vaak langzamer op klassikaal gestelde vragen.
• Deze leerlingen hebben soms moeite met het onder woorden brengen van wat ze precies bedoelen.(woordvindingsproblemen)
• Accepteer eenvoudig taalgebruik.
• Dyslectische leerlingen maken ook wel eens hun huiswerk niet.
• Ze hebben moeite met het overschrijven van aantekeningen van het bord of het maken van goede dictaten.
• Langer tijd voor die proefwerken en/of toetsen waarbij veel gelezen moet worden is nodig.
• Controleer het gemaakte huiswerk, vooral moderne vreemde talen.
• Leg het accent op wat ze wel kunnen.
• Belangrijk is dat er tijdens de les gebruik gemaakt wordt van de verschillende zintuigen; horen zien en doen. In de remedial teaching is dat al altijd het devies.
• Geef leerlingen een dyslexiekaart waarop is aangegeven welke aanpassingen deze leerling nodig heeft.
• Maak afspraken over het hanteren van aparte cijfers voor spelling en inhoud.
• Wijs leerlingen op de mogelijkheid om gebruik te maken van ingesproken boeken en andere hulpmiddelen, die specifiek zijn voor het betreffende vak.
• Gebruik concrete bewoordingen bij voorkeur met praktische voorbeelden.
• Zeg of schrijf nooit: ”Je hebt het zeker niet geleerd”, maar vraag een leerling hoe hij het gedaan heeft.
• Bespreek welke spellingsfouten worden meegeteld in de beoordeling, maak een verschil tussen inzichtfouten en andere fouten.
• Niet lager dan een “4” voor spelling geven. B.v. bij een proefwerk waar de woordjes overhoord worden, kan een cijfer gegeven worden voor het weten van de woorden en ten laagste een “4” voor spelling, dan kan de gemiddelde cijfer berekening nog “voldoende” uitvallen.

Kortom, wat aan algemene maatregelen (duidelijkheid, structuur in de opbouw van de les) voor dyslectische leerlingen belangrijk is, komt ook aan de niet dyslectische leerling ten goede.

Als deze leerlingen geen steun ondervinden, lopen ze het risico vroegtijdig de school te verlaten zonder diploma, of op een lager schooltype terecht te komen.

Corrigeren

Het verbeteren van de basale condities in de psychische en/of fysieke functies die bij het leren van de vaardigheid betrokken zijn, bijvoorbeeld bij de moderne vreemde talen:

• structureer het leergedrag
• geef inzicht in spellingstructuren;
• geef cassettebandjes om de uitspraak te oefenen en diskettes voor het woordbeeld;
• geef grammaticaregels;
• geef kaartjes met aandachtspunten (stappenplan, formule, spellingregel);
• corrigeer niet dwars door de woorden heen, maar schrijf ernaast.
• Training in “voorspellend lezen”.

Bespreek bij “zware onvoldoendes” met de leerling hoe hij het aangepakt heeft, bied de mogelijkheid voor een herkansing.

Remediëren

Zwakke punten in het beheersingspatroon aanpakken door middel van taakgerichte instructie. Dit is met name de taak van de remedial teacher. Remediëren houdt meer in dan alleen het correct leren schrijven. Het moet leiden tot een keuze voor een strategie die bij de situatie past en een goede controle hierop.

Stimuleren

Stimuleren en motiveren is gericht op het verhogen van de inzet van leerlingen Docenten kunnen in klassenverband een positieve invloed uitoefenen op de motivatie.

Compenseren

Compenseren is een aanpak die zich richt op het minimaliseren van de gevolgen die de leerlingen ondervinden van hun dyslexie door het gebruik maken van de sterke punten. De rol van de remedial teacher is door middel van diagnostiek zicht krijgen op de sterke en zwakke punten. Dit in het belang van een goede behandeling en advisering aan zowel de leerling als de docenten ten behoeve van de begeleiding van de leerling in de klas.

• Didactische compensatie: mondeling in plaats van schriftelijk overhoren, bijvoorbeeld' woorden moderne vreemde talen; tolerant zijn met betrekking tot spelling en het hanteren van spellingcijfers: helpen door proefwerkvragen voor te lezen. Houd rekening met dyslectische fouten zoals fonetisch spellen (people-peopel), het vergeten van letters in lange woorden of omdraaiingen binnen een woord.
• Materiele compensatie: gebruikmaken van laptop, cassetterecorder, schema's, kopieën klasgenoot en dergelijke.
• Kapstokboekjes (bijv. met de meest onregelmatige werkwoorden).
• Boek-band lezen.

Belangrijke telefoonnummers op band:

• 0206266465 (federatie Nederlandse blindenbibliotheek)
• 0703593456 (Nederlandse Luister- en Braille bibliotheek)

Dispenseren

Vrijstelling geven van het voldoen aan bepaalde eisen voor het toepassen van de vaardigheid, bijvoor­beeld:

• extra tijd
• vergroot lettertype
• luistertoetsen met verlengde luisterpauzes;
• laptop met tekstverwerkingsprogramma
• ingesproken examens op cassette
• schrappen van een aantal opgaven in de schoolexamens

Naarmate leerlingen ouder worden zal er eerder een oplossing gezocht moeten worden in het dispenseren en compenseren dan in het eindeloos remediëren van bijvoorbeeld de spelling

Structureren leergedrag

Dyslectische leerlingen hebben door gebrek aan automatisering vaak moeite om een overzicht te houden van wat ze aan het doen zijn, ze vertonen daardoor ongestructureerd gedrag, een inadequate werkhouding

"Soms ben ik wel een uur bezig met het maken van een lijstje wat ik nog allemaal moet doen.

Ik zet er dan ook bij hoeveel tijd ik daarvoor nodig heb, maar dat klopt nooit.”

Maatregelen om leergedrag te structureren

• Zet extra uitleg op papier
• Geef grammaticaregels
• Controleer of de opdracht begrepen is
• Geef leerlingen handreikingen hoe het beste te leren
• Geef bij de methode behorende software
• Leer een leerling technieken om zichzelf te controleren
• Spreek Nederlands bij het uitleggen van leerstof van een vreemde taal
• Zet huiswerk op het bord
• Geef hulp bij planning en maken huiswerk
• Geef aan wat de leerling wel en niet goed doet
• Sta alle hulpmiddelen toe die lezen en schrijven vergemakkelijken

Maatregelen waardoor een leerling minder hinder ondervindt van zijn dyslexie.

• Vergelijk de leerling niet met zijn klasgenoten
• Beoordeel het resultaat, niet de spelling
• Overhoor niet alleen schriftelijk
• Geef goede kopieën en foutloze dictaten
• Geef indien nodig vergrote teksten
• Geef extra tijd voor proefwerken
• Hanteer spellingcijfers bij moderne vreemde talen; herhalingsfouten niet meerekenen
• Zorg voor een goede overzichtelijke lay-out
• Vocabulairelijsten/-boekjes niet gebruiken
• Sta gebruik van hulpmiddelen toe zoals bijvoorbeeld laptop
• In de toekomst: elektronisch boek met kunstmatige stem

De bovenstaande maatregelen kunnen als schoolafspraken opgenomen worden in het beleid ten aan­zien van het omgaan en begeleiden van leerlingen met dyslexie.