geëxternaliseerde gedragsstoornis

Vragen ten behoeve van de diagnostiek van de geëxternaliseerde gedragsstoornis

• Zijn de criteria van de DSM IV van toepassing.
• Is het gedrag al sinds de vroegste jeugd aanwezig.
• Is er sprake van en gebrekkige ik-ander differentiatie. (maakt hij verschil tussen de belangen van de ander en zichzelf)
• Is het kind in staat tot empathie. (medegevoel)
• Heeft het kind behoefte om met andere kinderen te spelen of te werken.
• Is het kind in staat tot zelfreflexie. (nadenken of de eigen situatie)
• Heeft het kind weinig angst tijdens zijn activiteiten. (neemt het onverantwoordelijke risico's)
• Is het kind structureel- of situatie gebonden agressief.
• Heeft het kind een lage frustratie tolerantie. (reageren op tegenslag)
• Is er sprake van sterke bewustzijnsschommelingen.
• Op welke wijze liegt het kind.
• Zijn er omstandigheden die het gedrag van het kind zouden kunnen verklaren.

Denkt het kind irrationeel.

1. Het stellen van dwingende eisen t.a.v. zichzelf of anderen.
2. Rampdenken. (situaties als verschrikkelijk beoordelen)
3. Niet kunnen omgaan met tegenslag.
4. Je waarde als mens niet op de juiste wijze kunnen inschatten. (zelfoverschatting)

Vragen ten behoeve van de diagnostiek van de geëxternaliseerde gedragsproblemen

• Is er sprake van een specifiek moment waarop het problematisch gedrag een aanvang nam.
• In welke situaties vindt het gedrag plaats.
• In welke situaties vindt het gedrag niet plaats.
• Is het bekend of het kind traumatische ervaringen heeft ondergaan.
• Heeft het kind een echtscheiding van zijn/haar ouders meegemaakt.
• Hoe zijn de pedagogische kwaliteiten van de ouders te omschrijven.
• Hoe is de hechting van het kind.
• Hoe is de mate van autonomie van het kind. (zelfstandigheid)
• Is het gedrag beperkt tot de periode van de puberteit.
• Hoe is de relatie van het kind met zijn/haar ouders.
• Wat is de opvoedingsstijl van het gezin.
• Vertonen andere kinderen in het gezin problemen.
• Zijn er problemen geconstateerd binnen de vriendenkring, buurt of school.

Vragen ten behoeve van de diagnostiek van de geïnternaliseerde gedragsstoornis

• Is het kind situatie gebonden of algemeen angstig.
• Is het kind algemeen of situatie gebonden verlegen.
• Is het gedrag al sinds de vroegste jeugd aanwezig
• Is er sprake van een sterke ik-ander differentiatie.
• Is het kind sterk empathisch ingesteld.
• Kampt het kind met een gebrek aan assertiviteit.
• Is het kind voortdurend bezig met zelfreflexie.
• Vertoont het kind vermijdingsdrang.
• Is het bovenmatig alert. (Lijkt het steeds op de hoede)
• Past het kind zich gemakkelijk aan.
• Hoe is de morele ontwikkeling van het kind.
• Zijn er omstandigheden die het gedrag van het kind zouden kunnen verklaren.

Denkt het kind irrationeel.

1. Het stellen van dwingende eisen t.a.v. zichzelf of anderen.
2. Rampdenken. (situaties als verschrikkelijk beoordelen)
3. Niet kunnen omgaan met tegenslag.
4. Je waarde als mens niet op de juiste wijze kunnen inschatten. (onderschatten)

Vragen ten behoeve van de diagnostiek van ADHD

1. Zijn de criteria van de DSM IV van toepassing.
2. Zijn er neurologische aanwijzingen voor onrijpheid of hyperkinesi.
3. Zijn de problemen in de vroege jeugd begonnen.
4. zijn er familieleden met ADHD
5. Past het kind zich gemakkelijk aan.
6. Kent het kind een goede ik-ander differentiatie.
7. Heeft het kind behoefte om met andere kinderen te spelen of te werken.
8. Blijft het kind actief wanneer het in gesprek is.
9. Is het kind in staat tot zelfreflectie.
10. Is er sprake van andere rijpingsstoornissen.
11. Is er sprake van leerstoornissen.
12. Zijn er omstandigheden die het gedrag van het kind verklaren.

Vragen ten behoeve van de diagnostiek van DCD

1. Zijn de criteria van de DSM IV van toepassing.
2. Zijn er opvallendheden in de motoriek van het kind.
3. Zijn de problemen met de spraak.
4. Zijn er familieleden met DCD.
5. Heeft het kind fysiotherapie of logopedie gehad.
6. Hoe is het zelfbeeld van het kind.
7. Is er sprake van faalangst.
8. Hoe stelt het kind zich op in sociale situaties.
9. Heeft het kind behoefte om met andere kinderen te spelen of te werken.
10. Is er sprake van andere rijpingsstoornissen.
11. Is er sprake van leerstoornissen.
12. Zijn er omstandigheden die het gedrag van het kind verklaren.

DIAGNOSTIEK advies van het ministerie van onderwijs en wetenschappen.

(Dyslexie, een praktische gids voor scholen voor voortgezet onderwijs, augustus 2002)

Een goede diagnose bestaat uit 3 onderdelen:

1. De onderkennende diagnose
2. De verklarende diagnose
3. De handelingsgerichte diagnose.

De onderkennende diagnose bevat 5 criteria waaraan moet worden voldaan:

• Achterstand: het vaardigheidsniveau van lezen en/of spellen ligt significant onder dat van leeftijdsgenoten in een relevante vergelijkingsgroep.
• Gebrek aan nauwkeurigheid en/of snelheid (traag tempo, veel fouten)
• Voldoende gelegenheid tot leren (ondanks didactisch goed geplande aandacht, doublure extra oefening)
• Hardnekkigheid; ook na remediëren blijft de achterstand.
• Tekort in de automatisering: opmerkelijke daling van kwaliteit in de taakuitvoering wanneer twee taken tegelijk worden verricht (spellen en stellen bv), spellen en lezen moeilijker van niveau wordt, onder spanning of tijdsdruk wordt gewerkt.

lezen: getoetst wordt op woord en tekstniveau.

Is er sprake van achterstand? 

De mate van achterstand, korte beschrijving van het leesgedrag m.b.t. tempo en nauwkeurigheid (tempo laag, groot aantal fouten, radende spellende leesstijl)

spelling: 

Spellingsachterstand, mate van spellingsachterstand, korte beschrijving van het spellingsgedrag (m.b.t. tempo) leesbaarheid, soorten fouten en aantal fouten.

Er kan sprake zijn van een zwakke, niet geautomatiseerde woordbeeldidentificatie. Er kunnen problemen zijn met de automatisering van schriftbeeldvorming.

De verklarende diagnose bevat 3 kenmerken waaraan voldaan moet worden.

1. Ze bekijkt of er tekorten aantoonbaar zijn in de fonologische klankverwerking
2. Tekorten in de toegankelijkheid van taalkennis in het bijzonder en de kennis t.a.v. symbolen (natuurkunde wiskunde)
3. Tekorten inde automatisering van complexe vaardigheden

De uitspraken worden gedaan op basis van gegevens die verkregen zijn met controleerbaar betrouwbare psychodiagnostische instrumenten en procedures. Aangegeven moet worden dat de stoornis niet het gevolg mag zijn van omgevingsfactoren, zoals een tekort aan onderwijs of van onderwijs op een te hoog niveau.

• Tekorten in de fonologische verwerking: Het gaat om onderzoek van identificeren van klanken, manipuleren met klanken, mogelijkheid tot analyseren en synthetiseren.
• Tekorten in de toegankelijkheid van taalkennis en kennis van symbolen. Opsporen van woordvindmoeilijkheden, snel benoemen van plaatjes; cijfers/letters, kleuren, namen letterkennis (snelheid 20 sec. bij oplezen, 27 seconden bij flitsen)
• Integratie van modaliteiten en/ of deelprocessen verloopt moeizaam: koppeling van visueel naar auditief en omgekeerd, visueel- vsueel en auditief-auditief.. Het gelijktijdig toepassen van meerdere vaardigheden  vertraagt het decoderingsproces en leidt tot fouten

De handelingsgerichte diagnose heeft tot doel aangrijpingspunten voor behandeling vast te stellen, die leiden tot een oplossing of vermindering van onderwijsbelemmeringen

Onderscheid wordt gemaakt in taakrelevante aangrijpingspunten en taakgerichte aangrijpingspunten.

Taakrelevante aangrijpingspunten: frustratie van talent, aan en afwezigheid van compensatiemogelijkheden, het sociaal- emotioneel functioneren en al dan niet voorkomen van leer-en werkhoudingsproblemen.

Taakgerichte aangrijpingspunten: keuzes m.b.t. remediëren, compenseren en dispenseren.

Compensatiemogelijkheden: letten op: cognitieve vaardigheden, sociale vaardigheden, emotionele stabiliteit, motivatie, algemeen taak-aanpak gedrag, meta-cognitieve vaardigheden, leesredzaamheidstrategieën.

Taakgerichte behandelpunten :

Toelichting waarom dit voor de leerling opgaat Te denken is aan:

• Specifieke ontwikkelingsstoornissen en zintuiglijke problemen.

• Stimuleren : boekpromotie, functioneel lezen, plezier lezen, het nut van schrijven.

• Remediëren: zwakke punten in het beheersingspatroon aanpakken

• Compenseren: gebruik maken van de sterke punten: gebruik maken van de context bij lezen, inspelen op specifieke interessen, functioneel lezen (recept, handleiding apparaat, sollicitatie)

• Dispenseren: vrijstelling geven.

Taakrelevante behandelingspunten:

Toelichting waarom dit punt voor deze leerling opgaat Te denken is aan:

• leesattitude
• relevantie van lees/spellingsvaardigheid voor de leerling
• vergroten van de leeswoordenschat
• aanpakgedrag
• problemen bij vakken
• problemen in psychosociaal functioneren
• taalontwikkelingsproblemen en woordenschatverwerving
• problemen als gevolg van leerstoornissen op andere gebieden of co-morbiditeit
• beperkte meta-cognitieve vaardigheden

Als op alle 3 niveaus onderzoek is gedaan volgt de conclusie: dyslexie.