ADD

ADD (Attention Deficit Disorder)

DSM IV A.D.D (Attention Deficit Disorder)

Diagnostische Criteria van de DSM IV : Wanneer is er sprake van aandachts tekort?

Voorwaarde: zes (of meer) van de volgende symptomen van aandachtstekort zijn gedurende ten minste 6 maanden aanwezig geweest in een mate die onaangepast is en niet past bij het ontwikkelingsniveau.

Slaagt er niet in voldoende aandacht te geven aan details of maakt achteloos fouten in schoolwerk, werk of andere activiteiten.

Heeft vaak moeite de aandacht bij taken of spel te houden.

Lijkt vaak niet te luisteren als zij direct aangesproken wordt.

Volgt vaak aanwijzingen niet op en slaagt er vaak niet in schoolwerk, karweitjes af te maken of verplichtingen op het werk na te komen.

Heeft vaak moeite met het organiseren van taken en activiteiten.

Vermijdt vaak, heeft een afkeer van of is onwillig zich bezig te houden met taken die een langdurige geestelijke inspanning vereisen (zoals school- of huiswerk)

Raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken en bezigheden (bijvoorbeeld speelgoed, huiswerk, potloden, boeken of gereedschap)

Wordt vaak gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels.

Is vaak vergeetachtig bij dagelijkse bezigheden.

Wat is ADD?

Dit is een aandachtsstoornis, die gepaard gaat met onoplettendheid.

ADD kenmerkt zich door stoornissen in de voortdurende continue aandacht (continue sustained attention) en in selectieve aandacht (selective attention)

De executieve functies (managementsfuncties) en het werkgeheugen zijn gestoord.

Voorbeeld:

Een voorbeeld van managementfuncties is de functie van dirigent en brandweercommandant.

Beiden moeten kunnen organiseren, activeren, integreren, aansturen, ze moeten complexe situaties kunnen oplossen en organiseren.

Op dit gebied kan een persoon met ADD grote problemen ondervinden.

Hij/zij scoort beneden gemiddeld op taken waarbij waakzaamheid en het vasthouden van de aandacht noodzakelijk zijn.

Werkgeheugen:

Het werkgeheugen is een onderdeel van het lang termijn geheugen.

Nieuwe informatie komt eerst binnen bij het KTG (kort termijn geheugen) dit slaat de informatie op en verwerkt deze.

Het werkgeheugen houdt de informatie “on line” terwijl tegelijkertijd ook andere functies tegelijkertijd worden uitgevoerd. Het bestaat uit een deel van het lang termijn geheugen dat op een bepaald moment actief wordt. Het helpt herinneren.

Bij personen met ADD werkt dit werkgeheugen minder goed.

Hyperfocussen

Naast verminderde aandacht komt hyperfocussen voor:

Hyperfocussen is het juist extreem goed kunnen concentreren in bepaalde situaties en in andere situaties totaal niet. Terwijl hij/ zij zich concentreert kan er bij wijze van spreken een bom worden afgeschoten zonder dat dit gevolgen heeft voor de concentratie. Soms leidt dit tot geniale oplossingen en anderzijds tot het idee dat de persoon in kwestie niet luistert

4.5%-9% van alle kinderen heeft ADD

ADHD gecombineerd type 1.9% - 4.8 %

Hyperactief is 1.7%-3.9%

Hyperactiviteit

Hyperactiviteit kan met de jaren enigszins afnemen

Aandachtsproblemen blijven later ook bestaan.

Co-morbiditeit

Vaak gaan ADD en ADHD samen met andere stoornissen: (Co-morbiditeit)

Depressie

Slaapstoornissen; slaapwandelen, bedplassen, tandenknarsen, inslaapproblemen,nachtmerries

Hoofdpijnklachten

Meer dan gemiddeld oorontstekingen

Overgevoeligheid voor bv voedingsstoffen

Problemen met het immuunsysteem

Angststoornis

Oppositioneel gedrag

Leerstoornis bv dyslexie, dyscalculie

Bipolaire stoornis

Autisme

Gilles de la Tourette

Problematiek

Praktisch gezien zijn er problemen met:

Organiseren activeren om aan het werk te gaan

Luisteren

Vasthouden van de concentratie

Nonverbaal werkgeheugen

Volhouden van energie en inspanning voor werk

Zelfregulering van het affect/arousal (snel en hevig uit hun doen zijn)

Reconstitutie: vermogen om opgeslagen informatie te manipuleren en toegankelijk te maken voor herinnering

Inhibitie: problemen met reguleren van de beheersing (frustratietolerantie)

Emotie beïnvloedt de aandacht

Externe en interne prikkels beïnvloeden de aandacht

Er zijn 3 netwerken in de hersenen voor aandacht:

Een orienterend netwerk
Een executief netwerk
Een waaknetwerk

Dopamine beïnvloedt die hersengebieden en is te vinden in diverse geneesmiddelen die voorgeschreven worden voor ADD/ADHD

Gevolgen van de aandachtsproblemen

Aandachtsproblemen kunnen moeilijkheden geven bij:

Het vinden van een baan

Het aangaan en aanhouden van sociale relaties

Het volgen van instructies

Het afmaken van taken

Het beginnen aan taken, die langdurig geestelijke inspanning vragen

Het op orde houden van bezittingen ( verliezen van dingen/ extreme vergeetachtigheid)

Het overzien van gehelen (letten vaak op details)

ADD in de praktijk

ADD geldt als gezondheidsbeperking

Moet vastgesteld zijn door een clinicus
Schoolprestaties moeten negatief erdoor beïnvloed zijn
De clinicus moet aangeven of speciaal onderwijs noodzakelijk is.

Landelijke richtlijnen ontbreken, voor schoolresultaten gelden vaak de schoolvorderingen. Op individuele schoolvorderingentoetsen halen ADD leerlingen vaak gemiddelde scores, dus letten op prestaties tijdens gewone schooldagen.

Interventies in het onderwijs:

Aandacht, productiviteit en nauwkeurigheid moeten worden beïnvloed.

Mogelijkheden van begeleiding: Leerresultaten

Instructiemateriaal bijstellen

Op een andere manier aanbieden bv in kleur i.p.v. zwart-wit

Vragen om een actieve respons en veelvuldig feedback geven

Rol van de computer vergroten

Tempo van de presentatie aanpassen

Adolescenten

Instructie bij het maken van aantekeningen

Mogelijkheid van gebruik maken van aantekeningen van anderen

Hulp van vaste medestudent

Extra tijd bij examens/tentamens

Mogelijkheden van begeleiding bij leerresultaten en gedrag:

Werken met de gevolgen van gedrag

Strategisch werken met complimenten

Gewenst gedrag belonen, ongewenst gedrag negeren

Toepassen van tokens, deze werken echter slechts tijdelijk

Zorgen voor 3x hogere frequentie van belonen als straffen (reprimandes worden vaak te snel gebruikt)

AD(H)D kinderen zijn minder gevoelig voor belonen en straffen en zijn ook sneller uitgekeken op bepaalde beloningen

Respons cost (iets inleveren als het gedrag voorkomt, is soort straf)

Time out

Contract maken.

Begeleidingsstrategieen

Ouders:

Huiswerk:

Tijd om aan te werken vaststellen

Na het werk eigen prestatie evalueren … doel gehaald dan belonen

Heen en weer schrift

Daadwerkelijk helpen, bv voorlezen van opdrachten

Adolescentie:

Zelf formuleren van doelen

Zorgen voor realistische doelen

Bonuspunten + eigen voorstel van beloning

Leeftijdsgenoten:

Elkaar helpen:

Tutorsysteem

Klas verdelen in paren elkaar om beurt instructie geven leerkracht houdt in de gaten

Welke paren goed werken

Zelfhulp: methode van zelfinstructie: voordoen, samendoen, nadoen met hardop spreken, zelfdoen met innerlijk spreken, automatiseren

Behandelvormen

Medicijngebruik: antidepressiva, stimulantia

Gedragsmodificatie: cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie:

Vaststellen van concrete behandeldoelen

Leren over samenwerken

Aanleren van basale technieken voor het omgaan met gedachten en emoties

Eigen denken/emoties/ gedrag en aandacht beter gaan beheersen

Herstructureren van de omgeving: omgaan met problemen van studie en werk

Preventie van terugval en omgaan met terugval

Leren studeren/ gedrag: belangrijk om te leren

Opdelen van taken in kleinere delen, die kunnen worden afgehandeld op verschillende tijdstippen

Leren aciviteiten op een passend moment te onderbreken, om zich aan een planning en tijdschema te kunnen houden of juist andere dingen voor te laten gaan

Leren op assertieve manier de eigen planning te beschermen tegen indringing door anderen

Het stellen van prioriteiten

Intake vragen bij ADD:

1. Door wie is ADD geconstateerd? Instantie/datum/ onderzoeksverslag

2. Welke verschijnselen deden zich voor? Op school/ thuis

3. Is medicatie gegeven?

4. Welke verschijnselen doen zich nu nog voor?

5. Is er nog medicatie voorgeschreven?

6. Is er sprake van co-morbiditeit?

7. Wat helpt?

8. Wat verwacht u van dit gesprek?